वासिङ्टन डीसी | अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ (हर्मुज जलसन्धि) मा फसेका जहाजहरूलाई सुरक्षित निकास दिने अमेरिकी सैन्य अभियान ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ लाई केही समयका लागि रोक्ने घोषणा गर्नुभएको छ। इरानसँगको नयाँ सम्झौतामा “ठूलो प्रगति” भएको दाबी गर्दै ट्रम्पले मङ्गलबार साँझ यस्तो निर्णय सुनाउनुभएको हो।
के हो ट्रम्पको दाबी?
राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार यो निर्णय पाकिस्तानको मध्यस्थता र अनुरोधमा गरिएको हो। उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “हामीले इरानसँगको वार्तामा सकारात्मक उपलब्धि हासिल गरेका छौं, त्यसैले आपसी सहमतिका आधारमा केही समयका लागि यो अपरेशन रोक्न लागिएको हो।” यद्यपि, इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकाले लगाएको आर्थिक नाकाबन्दी भने यथावत रहने उनले स्पष्ट पारेका छन्।
इरानको प्रतिक्रिया: “अमेरिकाको हार”
ट्रम्पको यो कदमलाई इरानले आफ्नो ‘विजय’ को रूपमा व्याख्या गरेको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले ट्रम्पले आफ्नो “निरन्तर असफलता” पछि घुँडा टेकेको र पछि हटेको दाबी गरेका छन्। इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद गालिबाफले भने, “हामीलाई थाहा छ कि वर्तमान स्थिति अमेरिकाका लागि असह्य छ, हामी त भर्खर सुरु गर्दैछौं।”
भ्रम र अन्यौलको स्थिति
ट्रम्पको यो घोषणाले अमेरिकी प्रशासनभित्रै विरोधाभास पैदा गरेको देखिएको छ। विदेशमन्त्री मार्को रुबियो, रक्षामन्त्री पिट हेग्सेथ र जोइन्ट चिफका अध्यक्ष जनरल ड्यान केनले केही समयअघि मात्रै यो अपरेशनलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।
मुख्य घटनाक्रमहरू:
- अपरेसन एपिक फ्युरी: गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको ठूलो हवाई आक्रमणपछि यो तनाव सुरु भएको थियो।
- विश्व अर्थतन्त्रमा असर: हर्मुज जलसन्धिबाट विश्वको झण्डै २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्ति हुने गर्दछ। यो बाटो बन्द हुँदा विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य आकासिएको छ।
- ताजा आक्रमण: ट्रम्पको घोषणा लगत्तै ‘UK Maritime Trade Operations’ (UKMTO) ले हर्मुज जलसन्धिमा एक मालबाहक जहाजमा अज्ञात वस्तुले प्रहार गरेको जानकारी दिएको छ।
युद्ध कि शान्ति?
अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानसँगको युद्ध पुनः चर्काउन नचाहेको संकेत दिएका छन्। ट्रम्पले अर्को हप्ता चीन भ्रमणका क्रममा राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग पनि यसबारे छलफल गर्ने बताएका छन्। तर, खाडी क्षेत्रमा जारी ड्रोन र मिसाइल आक्रमणहरूले युद्धविराम जुनसुकै बेला भंग हुन सक्ने जोखिम बढाएको छ।
अहिलेको लागि विश्वको ध्यान अब इरान र अमेरिकाबीच हुने भनिएको “नयाँ सम्झौता” तर्फ मोडिएको छ। के ट्रम्पले दाबी गरेझैं यो ‘शान्तिको बाटो’ हो वा इरानको रणनीतिमा अमेरिका फसेको हो? यो भने आउने केही दिनले स्पष्ट पार्नेछ।
